اطلاعاتى كه در مشهد بدست آوردم - بوسيلهء منبع اطلاعاتم در مشهد به من اطمينان دادند كه درحالىكه مقدار كل تجارت خراسان بدون ترديد در دست روسهاست از لحاظ ارزش تجارت انگليس بالاتر است . اجناس ارزان كه در همه‌جا هست تماما از روسيه وارد مىشود و در اين مورد رقابتى مقدور نيست ، ولى واردات گرانبهاى خراسان مقدارى از راه مغرب يعنى تبريز و تهران و شاهرود و اما مقدار عمده‌اش كه از طريق دريا و بندر عباس و كرمان مىرسد ساخت انگلستان و يا جنس هند و انگليسى است و با ليره و شيلينگ و پنس ارزيابى مىشود و ممكن بود اظهار نمود كه در آن موقع مشهد از راه بمبئى بيشتر تجارت مىكرد تا با تمام روسيه . مثلا عايدات گمركى مشهد را در سال 1888 ميلادى ( عوارضى كه از اجناس وارد دريافت مىنمودند ) به مبلغ پنجاه هزار تومان خريدارى كرده بودند ( هر سه تومان و سه چهارم تومان معادل يك ليره است « 1 » ) كه گفته بودند سى هزار تومان بابت حقوق گمركى اجناس وارد از بندر عباس و بيست هزار تومان از ساير نقاط ايران و از روسيه بود و رقم مربوط به روس حتى نصف مبلغ آخرى هم نبود . گزارش كنسولخانهء انگليس - اين اطمينان شگفت‌انگيز توضيحى در آن مورد لازم داشت كه توانستم بعدا از روى گزارش تجارتى كامل و قابل تحسين ژنرال مك‌لين سركنسول بريتانيا در سال اخير ( 1889 ) كه در نوع خود اولين گزارش دربارهء مشهد و خراسان و خود دليل بارز حضور هيئت كنسولى انگلستان در آن مركز تجارتى مهم كه مشهد باشد مقايسه و تطبيق نمودم . اين راپرت در مجموعهء گزارش‌هاى سياسى و كنسولى دربارهء تجارت و دارائى كه بوسيله وزارت امور خارجه انگلستان انتشار مىيابد بدون ترديد شمارهء نخستين از دوره‌اى سالانه است « 2 » . ارزش واردات روس و انگليس - از اين گزارش من چنين استنباط

--> ( 1 ) - كانولى خاطرنشان مىسازد كه در سال 1830 عايدات گمركى مشهد پانزده هزار تومان بود . ( كتاب سفرى به هند از راه خشكى ) . ( 2 ) - دورهء سالانه ( 1890 ) شمارهء 753 .